ธนาคารแห่งประเทศไทยเปิดเผยว่า การแข็งค่าของเงินบาทที่รวดเร็วในช่วงที่ผ่านมา ไม่ได้มาจากปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจเพียงอย่างเดียว แต่ถูกขับเคลื่อนโดยกระแสเงินทุนขนาดมหาศาลในธุรกิจซื้อขายทองคำแบบ Paper Gold ผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ ซึ่งมีมูลค่าสูงถึง 40-50% ของ GDP ทั้งประเทศ
กลไกที่ส่งผลต่อค่าเงินบาท
ธุรกรรมทองคำในรูปแบบ Paper (ไม่ใช่ทองคำแท่งจริง) ที่เติบโตอย่างรวดเร็วผ่านแอปพลิเคชัน กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่กดดันค่าเงินบาท เมื่อราคาทองโลกปรับตัวขึ้น ผู้ค้าทองรายใหญ่ต้องขายดอลลาร์และซื้อบาทเพื่อป้องกันความเสี่ยง ในบางช่วงที่บาทแข็งค่ารุนแรง ปริมาณการซื้อขาย FX จากร้านทองพุ่งสูงถึงเกือบ 20% ของตลาดทั้งหมด และคิดเป็นกว่า 70% ของฝั่งการขายดอลลาร์
ที่น่าสนใจคือ ธุรกรรมเหล่านี้กระจุกตัวอยู่กับผู้ค้าทองรายใหญ่เพียง 15 ราย โดยมีผู้ค้าหลักที่ทำธุรกรรม FX เพียง 3-4 รายเท่านั้น ความกระจุกตัวนี้ทำให้การเคลื่อนไหวของค่าเงินบาทขาดความสอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐานทางเศรษฐกิจ
มาตรการกำกับดูแลที่เข้มขึ้น
ธปท. กำลังดำเนินการหลายด้านเพื่อจัดการกับสถานการณ์นี้ ได้แก่ การสั่งให้ตรวจสอบเอกสารธุรกรรมขาย FX ที่เกี่ยวข้องกับทองคำทุกกรณีทันที การขอให้กระทรวงการคลังแก้ประกาศเพื่อขยายอำนาจกำกับดูแลธุรกรรมเงินตราต่างประเทศ และการกำกับการนำเงินดอลลาร์เข้าประเทศโดยต้องแจ้งเอกสารและที่มา
นอกจากนี้ ธปท. ยังหารือกับผู้ออกตราสารหนี้รายใหญ่ให้ชะลอการออกตราสารในช่วงที่บาทแข็งค่า และประสานงานกับ ก.ล.ต. และ ปปง. เพื่อติดตามแหล่งที่มาของเงินคริปโตที่อาจไหลเข้าตลาดทองคำ
ความหมายต่อตลาดทองคำไทย
แม้มาตรการจะเข้มงวดขึ้น แต่ ธปท. ยืนยันว่าจะไม่รุนแรงเหมือนมาตรการปี 2010 โดยมุ่งจัดการกับกระแสเงินทุนที่ผิดปกติและเพิ่มความโปร่งใสของธุรกรรม มากกว่าการเก็บภาษีหรือปิดกั้นเงินทุน อย่างไรก็ตาม ผู้ค้าทองรายใหญ่และแพลตฟอร์มซื้อขายทองออนไลน์อาจต้องปรับตัวรับกฎเกณฑ์ที่เข้มงวดมากขึ้น
แล้วอะไรต่อ?
สมาคมผู้ค้าทองคำจะประชุมกับ ธปท. ในวันที่ 22 ธันวาคม เพื่อหารือรายละเอียดของมาตรการ ตลาดจับตาว่ารูปแบบการกำกับดูแลที่ชัดเจนจะออกมาในรูปแบบใด และจะส่งผลกระทบต่อสภาพคล่องและโครงสร้างธุรกรรมของตลาดทองคำไทยอย่างไร
สำหรับนักลงทุน
ในระยะสั้น ความไม่แน่นอนจากการปรับกฎเกณฑ์อาจสร้างความผันผวนให้ตลาดทองไทย โดยเฉพาะการซื้อขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่หากมาตรการมีประสิทธิภาพ อาจช่วยลดความผันผวนที่ไม่สอดคล้องกับปัจจัยพื้นฐาน และสร้างเสถียรภาพให้ตลาดในระยะยาว ผู้ลงทุนควรติดตามผลการประชุมวันที่ 22 ธันวาคม อย่างใกล้ชิด